หลักทั่วไปของการพูด

          การพูด คือ สื่อสารโดยใช้เสียง ในการถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิดที่จะช่วยให้เกิดความเข้าใจระหว่างกัน ทำให้เกิดความสามัคคีและการทำงานบรรลุเป้าหมาย จุดมุ่งหมายของการพูดเพื่อจูงใจ จรรโลงใจ สร้างความสัมพันธ์อันดี แสวงหาความรู้และถ่ายทอดความคิด โดยลักษณะการพูดที่ดีผู้พูดต้องมีกริยาท่าทางและการวางตัวที่เหมาะสม ใช้น้ำเสียงน่าฟัง ชัดเจน และถูกต้อง มีมารยาทในการพูด กล่าวคือ พูดเรื่องที่เหมาะกับผู้ฟัง สามารถควบคุมอารมณ์ได้ และกล่าวขอบคุณผู้ฟังเมื่อจบการพูด

 

ประเภทของการพูด

         –  แบ่งตามวัตถุประสงค์ของการพูดได้แก่  การพูดเพื่อให้ความรู้ (อธิบายหรือแสดงเหตุผล) การพูดเพื่อจูงใจ (โน้มน้าวให้คล้อยตาม) และการพูดเพื่อจรรโลงใจ (ให้เห็นค่านิยมและความดีงาม)

         –  หากแบ่งตามลักษณะของวิธีพูด ได้แก่ การพูดแบบอ่านจากต้นฉบับ (กรณีเป็นทางการ) การพูดแบบท่องจำ (บทพูดสั้นๆ) การพูดแบบเตรียมตัวล่วงหน้า และการพูดโดยไม่ได้เตรียมตัวล่วงหน้า (อาศัยไหวพริบ)

 

ขั้นตอนในการเตรียมการพูด

 

 

 

การใช้ภาษาในการพูด

          –   การใช้วัจนภาษา ควรเรียงประโยคให้ถูกต้อง เลือกใช้คำที่สุภาพ ชัดเจน และเหมาะสมกับกาลเทศะ

          –   การใช้อวัจนภาษา ควรแสดงสีหน้าท่าทาง และการวางตัวให้เหมาะสม

 

การพูดแสดงเหตุผล

          การแสดงเหตุผล = ข้อสนับสนุน(เหตุผล) + ข้อสรุป โดยอาจใช้สันธานแสดงเหตุผล หรืออาจไม่ใช้สันธานแต่อาศัยการเรียงลำดับความ ดังนี้

          ๑.  ใช้สันธานแสดงเหตุผล

              – ข้อสนับสนุนอยู่หน้าข้อสรุป เช่น จึง เพราะว่า...จึง ดังนั้น...จึง

              – ข้อสรุปอยู่หน้าข้อสนับสนุน เช่น เพราะ... เพราะว่า... เนื่องจาก...

          ๒. ไม่ใช้สันธาน แต่เรียงข้อสนับสนุนและข้อสรุปในที่ที่เหมาะสม 

 

                     

​

  

การพูดในโอกาสต่าง ๆ

          ๑. การทักทายปราศรัย ต้องใช้คำพูดที่สุภาพและให้เกียรติซึ่งกันและกัน อาจด้วยการยิ้ม การยกมือไหว้ หรือการกล่าวคำทักทายเพื่อแสดงไมตรี

          ๒. การแนะนำตนเอง ควรเริ่มด้วยการกล่าวทักทาย เล่าถึงอดีต (ภูมิลำเนา การศึกษาเบื้องต้น การย้ายถิ่น) ปัจจุบัน (การศึกษา อาชีพ ครอบครัว ที่อยู่ ความสนใจ) และอนาคต (ความมุ่งหวัง อุดมการณ์ คติประจำใจ)

 

​

 

          ๓.  การแนะนำผู้อื่น ต้องกล่าวนำถึงหัวเรื่องที่พูด บอกชื่อ ตำแหน่ง ประสบการณ์ทำงาน การศึกษา ความสามารถพิเศษ และผลงานของผู้ที่ต้องการแนะนำ

          ๔.  การกล่าวขอบคุณ ต้องกล่าวแสดงความรู้สึกถึงบุญคุณและความสำคัญของสิ่งที่มอบหรือความช่วยเหลือที่ได้รับ แล้วจึงกล่าวขอบคุณและแสดงความหวังในความกรุณาโอกาสต่อไป

 

​

         ๕.   การกล่าวแสดงความยินดี ต้องกล่าวถึงโอกาสที่แสดงความยินดี ความดีของบุคคล หรือคุณประโยชน์ของกิจการ แล้วจึงกล่าวอวยพรและแสดงความยินดี

 

​

 

           ๖.   การสนทนา

            –   หลักการสนทนา การสนทนาที่ดีต้องให้ทุกคนมีโอกาสพูด ผู้สนทนาต้องเป็นทั้งผู้พูดและผู้ฟัง ควรพูดด้วยน้ำเสียงที่น่าฟังและชัดเจน ใส่ใจฟังและพยายามทำให้การสนทนาน่าสนใจ

            –   เรื่องที่สนทนา ข่าว เหตุการณ์ หรือเรื่องที่มีความสนใจร่วมกัน เหมาะสมกับกาลเทศะ

            –   การเริ่มต้นสนทนาไม่จำเป็นต้องเริ่มด้วยเรื่องตลก ควรใช้คำที่ผู้ร่วมสนทนาสามารถเสริมต่อได้ง่าย

            –   การเสริมต่อการสนทนา ทำให้การสนทนาดำเนินต่อไปได้ โดยอาจหยุดเรื่องเดิมแล้วเปลี่ยนเรื่องใหม่

 

​

              –   การขัดจังหวะการสนทนา เพื่อแก้ไขข้อผิดพลาดในการพูดให้ถูกต้อง ควรกล่าวขอโทษก่อนทุกครั้ง และใช้คำที่สุภาพในการท้วงติง ผู้ที่ถูกท้วงติงก็ควรเต็มใจรับฟังและแก้ไข

​

         

              ๗.   การพูดโทรศัพท์ เมื่อรับโทรศัพท์ควรกล่าวสวัสดี  และใช้ถ้อยคำที่สุภาพ หากผู้พูดต้องการพูดกับผู้อื่น ให้เปิดเสียงรอสายหรือวางโทรศัพท์ไว้ด้านข้างก่อนไปเรียกบุคคลนั้น

       

         

 

มารยาทในการพูด

          ควรแต่งกายให้เหมาะสม สำรวมกริยามารยาท ใช้คำที่สุภาพ รักษาเวลา รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น และรู้จักควบคุมอารมณ์

 

สรุป

        ผู้พูดที่ประสบความสำเร็จต้องมีจุดมุ่งหมายในการพูด เตรียมการพูด มีท่าทางเหมาะสม และมีมารยาทในการพูด เราควรพัฒนาการพูดในชีวิตประจำวันให้มีประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะเป็นการทักทาย การแนะนำตนเอง การขอบคุณ การแสดงความยินดี การสนทนา และการพูดโทรศัพท์ 

 

คำสำคัญ   การพูด, การพูดในโอกาสต่าง ๆ, มารยาทในการพูด, การพูดแสดงเหตุผล